Οικογενειακό Δίκαιο: Διαζύγιο, Σύμφωνο Συμβίωσης & Αναγνώριση Τέκνου
Το Οικογενειακό & Κληρονομικό Δίκαιο αποτελεί τον πυρήνα της συμβολαιογραφικής πρακτικής, διασφαλίζοντας τις προσωπικές και περιουσιακές σχέσεις των μελών μιας οικογένειας. Από το συναινετικό διαζύγιο έως την παρένθετη μητρότητα, αυτός ο οδηγός καλύπτει όλες τις διαδικασίες που πρέπει να γνωρίζετε το 2026.
Σε αντίθεση με τη δικαστική οδό, η συμβολαιογραφική πράξη προσφέρει μια γρήγορη και οικονομική λύση για ζητήματα όπως το διαζύγιο, το σύμφωνο συμβίωσης, η αναγνώριση τέκνου και η ιατρικώς υποβοηθούμενη αναπαραγωγή.
1. Συναινετικό Διαζύγιο - Πράξη Λύσης του Γάμου
Από τον Οκτώβριο του 2018 (Ν. 4509/2017), τα ζευγάρια μπορούν να λύσουν το γάμο τους χωρίς δικαστήριο, με απλή συμβολαιογραφική πράξη. Αυτή είναι η πιο γρήγορη και οικονομική λύση όταν υπάρχει συναίνεση και στα δύο μέρη.
Πότε Μπορείτε να Κάνετε Συναινετικό Διαζύγιο;
Και οι δύο σύζυγοι συμφωνούν στη λύση του γάμου και σε όλα τα θέματα.
Είτε δεν υπάρχουν ανήλικα τέκνα, είτε έχετε συμφωνήσει για την επιμέλειά τους.
Έχετε συμφωνήσει για τη διανομή της περιουσίας και τυχόν διατροφή.
Η Διαδικασία Βήμα-Βήμα (Άρθρο 1441 ΑΚ)
Η διαδικασία του συναινετικού διαζυγίου είναι η ταχύτερη λύση γάμου, με ελάχιστη διάρκεια 12-15 ημερών. Το παρακάτω διάγραμμα δείχνει την ακριβή ροή:
graph TD
A["ΒΗΜΑ 1: Η Απόφαση
Συμφωνία συζύγων για λύση γάμου
& επιμέλεια τέκνων (αν υπάρχουν)"] -->|Επιλογή| B["ΒΗΜΑ 2: Οι Δικηγόροι
Κάθε σύζυγος προσλαμβάνει
τον δικό του δικηγόρο"]
B --> C["ΒΗΜΑ 3: Ιδιωτικό Συμφωνητικό
Σύνταξη & Υπογραφή της συμφωνίας
από συζύγους και δικηγόρους"]
C -->|Υποχρεωτική Αναμονή| D{"ΒΗΜΑ 4: Το 10ήμερο
Πρέπει να παρέλθουν
10 ημέρες από την υπογραφή"}
D --> E["ΒΗΜΑ 5: Συμβολαιογράφος
Υπογραφή της Πράξης Διαζυγίου
παρουσία των δύο πληρεξούσιων δικηγόρων"]
E --> F["ΒΗΜΑ 6: Ληξιαρχείο
Κατάθεση αντιγράφου της Πράξης
στο Ληξιαρχείο όπου τελέστηκε ο γάμος"]
F --> G("ΤΕΛΟΣ: Λύση Γάμου
Ο γάμος λύεται και τυπικά
με την κατάθεση στο Ληξιαρχείο")
style A fill:#e1f5fe,stroke:#01579b,stroke-width:2px
style D fill:#fff9c4,stroke:#fbc02d,stroke-width:2px,stroke-dasharray: 5 5
style G fill:#e8f5e9,stroke:#2e7d32,stroke-width:2px
2. Σύμφωνο Συμβίωσης (Ν. 4356/2015)
Το Σύμφωνο Συμβίωσης είναι μια νομική σχέση που παρέχει προστασία σε ζευγάρια που επιλέγουν να ζουν μαζί χωρίς γάμο. Είναι διαθέσιμο τόσο σε ετερόφυλα όσο και σε ομόφυλα ζευγάρια και ρυθμίζεται από τον νόμο 4356/2015.
Τι Προσφέρει το Σύμφωνο Συμβίωσης;
- Περιουσιακά Δικαιώματα: Ρύθμιση των περιουσιακών σχέσεων (συνιδιοκτησία, κοινά έξοδα).
- Δικαίωμα Διατροφής: Σε περίπτωση διάλυσης, το ένα μέρος μπορεί να διεκδικήσει διατροφή.
- Ασφαλιστικά Οφέλη: Το ένα μέρος μπορεί να ασφαλιστεί ως εξαρτώμενο μέλος.
- Φορολογικές Ελαφρύνσεις: Ορισμένες φορολογικές ελαφρύνσεις παρόμοιες με το γάμο.
- Κληρονομικά (με διαθήκη): Ο συμβιών μπορεί να κληρονομήσει με διαθήκη.
Πώς Συνάπτεται;
Απαιτούνται: Αστυνομικές ταυτότητες, ΑΦΜ. Αν κάποιος είναι παντρεμένος, απαιτείται ληξιαρχική πράξη διαζυγίου.
Στο Συμβολαιογραφείο: Και τα δύο μέρη παρουσιάζονται για τη σύνταξη της συμβολαιογραφικής πράξης. Προσδιορίζονται οι όροι (περιουσία, διατροφή κλπ).
Καταχώρηση: Η πράξη πρέπει υποχρεωτικά να κατατεθεί στο αρμόδιο Ληξιαρχείο του τόπου κατοικίας. Μόνο από τη στιγμή της ληξιαρχικής εγγραφής το σύμφωνο αποκτά νομική ισχύ (Άρθρο 4 Ν. 4356/2015). Αφού ολοκληρωθεί η ληξιαρχική εγγραφή, ακολουθεί η ενημέρωση του Δημοτολογίου για την οικογενειακή μερίδα.
Διάλυση του Συμφώνου
- Με κοινή δήλωση των δύο μερών ενώπιον συμβολαιογράφου.
- Με μονομερή δήλωση του ενός μέρους (με επίδοση).
- Αυτοδίκαια σε περίπτωση γάμου ενός από τα δύο μέρη.
- Με το θάνατο ενός από τα δύο μέρη.
3. Αναγνώριση Τέκνου
Η αναγνώριση τέκνου είναι η νομική πράξη με την οποία ο πατέρας αναγνωρίζει ένα παιδί που γεννήθηκε εκτός γάμου ως δικό του (άρθρο 1471 ΑΚ). Η αναγνώριση μπορεί να γίνει είτε πριν είτε μετά τη γέννηση του τέκνου (άρθρο 1475 ΑΚ).
Πότε Απαιτείται;
- Όταν ένα παιδί γεννιέται εκτός γάμου και ο βιολογικός πατέρας επιθυμεί να θεμελιώσει νομική σχέση πατρότητας.
- Για να αποκτήσει το παιδί το επώνυμο του πατέρα και πλήρη κληρονομικά δικαιώματα.
- Για τη θεμελίωση γονικής μέριμνας και υποχρέωσης διατροφής από τον πατέρα.
- Για την πλήρη νομική ισοτιμία του τέκνου με τα τέκνα που γεννώνται εντός γάμου.
Διαδικασία Αναγνώρισης ενώπιον Συμβολαιογράφου
Συναίνεση Μητέρας: Σύμφωνα με το άρθρο 1476 ΑΚ, η αναγνώριση απαιτεί υποχρεωτικά τη συναίνεση της μητέρας του τέκνου. Αν το τέκνο έχει συμπληρώσει το 14ο έτος της ηλικίας του, απαιτείται και η δική του συναίνεση (άρθρο 1477 ΑΚ).
Συλλογή Δικαιολογητικών: Ταυτότητα πατέρα και μητέρας, ληξιαρχική πράξη γέννησης του τέκνου (αν έχει γεννηθεί), ΑΦΜ όλων των μερών. Αν το τέκνο είναι >14 ετών, και η δική του ταυτότητα.
Συμβολαιογραφική Πράξη: Ο πατέρας, η μητέρα και το τέκνο (αν είναι >14 ετών) προσέρχονται ενώπιον συμβολαιογράφου. Ο συμβολαιογράφος συντάσσει την πράξη αναγνώρισης, επιβεβαιώνει τις συναινέσεις και την υπογράφουν τα μέρη.
Καταχώρηση: Η πράξη αποστέλλεται για καταχώρηση στο ληξιαρχείο όπου έχει καταχωρηθεί η γέννηση του τέκνου. Η αναγνώριση παράγει αναδρομικά έννομα αποτελέσματα από τη γέννηση του τέκνου.
- Επώνυμο: Το τέκνο φέρει το επώνυμο του πατέρα ή συνδυασμό επωνύμων
- Γονική Μέριμνα: Ο πατέρας αποκτά δικαιώματα γονικής μέριμνας και επικοινωνίας
- Διατροφή: Θεμελιώνεται υποχρέωση διατροφής του τέκνου από τον πατέρα
- Κληρονομικά Δικαιώματα: Πλήρη κληρονομικά δικαιώματα ως νόμιμου κληρονόμου
4. Ιατρικώς Υποβοηθούμενη Αναπαραγωγή
Ο συμβολαιογράφος διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στις διαδικασίες ιατρικώς υποβοηθούμενης ανθρώπινης αναπαραγωγής σύμφωνα με τον Ν. 3089/2002 και τον Ν. 3305/2005, όπως τροποποιήθηκαν από τον Ν. 4272/2014 και τον Ν. 4958/2022.
Πότε Απαιτείται Συμβολαιογραφική Πράξη;
Όταν παντρεμένο ζευγάρι προχωρά σε IVF, απαιτείται συμβολαιογραφική δήλωση συναίνεσης του συζύγου (άρθρο 1471 παρ. 3 ΑΚ).
Υποχρεωτική συμβολαιογραφική σύμβαση μεταξύ των μελλοντικών γονέων και της παρένθετης μητέρας (άρθρο 1458 ΑΚ).
Για τη δωρεά ωαρίων, σπέρματος ή εμβρύων απαιτείται συμβολαιογραφική δήλωση του δότη.
Παρένθετη Μητρότητα - Νομικό Πλαίσιο
Η παρένθετη μητρότητα στην Ελλάδα ρυθμίζεται αυστηρά από το νόμο και απαιτεί την τήρηση συγκεκριμένων προϋποθέσεων:
- Δικαστική Άδεια: Απαιτείται προηγούμενη άδεια από το Μονομελές Πρωτοδικείο (άρθρο 1458 ΑΚ).
- Ιατρική Αδυναμία: Η αιτούσα (μητέρα απόκτησης) πρέπει να αποδείξει με ιατρικά πιστοποιητικά ότι δεν μπορεί να κυοφορήσει για ιατρικούς λόγους.
- Όριο Γεννήσεων: Η παρένθετη μητέρα δεν μπορεί να έχει γεννήσει >2 παιδιά μέσω παρένθετης μητρότητας.
- Γενετικός Σύνδεσμος: Τουλάχιστον ένα από τα γαμέτες πρέπει να προέρχεται από τους μελλοντικούς γονείς.
- Συμβολαιογραφική Σύμβαση: Υποχρεωτική σύναψη συμβολαιογραφικής σύμβασης που ρυθμίζει όλα τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις.
Ο συμβολαιογράφος συντάσσει τη σύμβαση παρένθετης μητρότητας, η οποία πρέπει να προσαρτηθεί στην αίτηση προς το δικαστήριο για τη λήψη της άδειας. Η σύμβαση καθορίζει:
- Τις υποχρεώσεις της παρένθετης μητέρας κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης
- Τα επιτρεπόμενα έξοδα που θα καλύψουν οι μελλοντικοί γονείς
- Τη ρητή δέσμευση της παρένθετης μητέρας να παραδώσει το τέκνο αμέσως μετά τον τοκετό
- Τις υποχρεώσεις των μελλοντικών γονέων έναντι της παρένθετης μητέρας
Διαδικασία Παρένθετης Μητρότητας - Βήμα προς Βήμα
Η παρένθετη μητρότητα είναι αυστηρά ρυθμισμένη διαδικασία που απαιτεί δικαστική απόφαση πριν την εγκυμοσύνη:
graph TD
A["ΒΗΜΑ 1: Ιατρική & Νομική Προετοιμασία
- Ιατρική βεβαίωση αδυναμίας κύησης
- Εύρεση παρένθετης μητέρας
- Έλεγχος καταλληλότητας"] --> B["ΒΗΜΑ 2: Έγγραφη Συμφωνία
Ιδιωτικό συμφωνητικό μεταξύ ζεύγους
& παρένθετης (χωρίς οικονομικό αντάλλαγμα)"]
B --> C["ΒΗΜΑ 3: Αίτηση στο Δικαστήριο
Κατάθεση αίτησης στο
Μονομελές Πρωτοδικείο"]
C --> D{"ΒΗΜΑ 4: Δικαστική Απόφαση
Έκδοση άδειας για τη μεταφορά"}
D -->|Μόνο ΜΕΤΑ την απόφαση| E["ΒΗΜΑ 5: Εμβρυομεταφορά
Ιατρική πράξη σε Μονάδα
Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής"]
E --> F["ΒΗΜΑ 6: Γέννηση & Ληξιαρχείο
Το παιδί καταγράφεται απευθείας
ως τέκνο των γονέων που ήθελαν το παιδί"]
style A fill:#e1f5fe,stroke:#01579b,stroke-width:2px
style D fill:#fff9c4,stroke:#fbc02d,stroke-width:2px
style F fill:#e8f5e9,stroke:#2e7d32,stroke-width:2px
5. Κόστος Υπηρεσιών
Οι παραπάνω πράξεις είναι πάγιες πράξεις και υπόκεινται σε επίσημη διατίμηση. Αυτό σημαίνει ότι το κόστος είναι πάντα γνωστό εκ των προτέρων και ασφαλές, χωρίς κρυφές χρεώσεις ή αιφνιδιασμούς.
- Συμβολαιογραφική αμοιβή σύμφωνα με την επίσημη διατίμηση
- ΦΠΑ 24%
- Αντίγραφα της πράξης (απλά και επικυρωμένα)
- Όλες οι λοιπές υπηρεσίες (φωτοαντίγραφα, επικυρώσεις κ.λπ.)
Πώς Διαμορφώνεται το Κόστος;
Συναινετικό Διαζύγιο
Το κόστος εξαρτάται από την ύπαρξη ανηλίκων τέκνων και την πολυπλοκότητα των περιουσιακών συμφωνιών.
Σύμφωνο Συμβίωσης
Η αμοιβή είναι πάγια και προκαθορισμένη από τη διατίμηση, ανεξάρτητα από το περιεχόμενο των συμφωνιών.
Αναγνώριση Τέκνου
Πάγια αμοιβή σύμφωνα με τη διατίμηση.
Συναίνεση για ΙΥΑ
Το κόστος καθορίζεται από τη διατίμηση και είναι το ίδιο για όλους τους συμβολαιογράφους.
Για την ακριβή αμοιβή κάθε πράξης, επικοινωνήστε μαζί μας και θα σας ενημερώσουμε άμεσα και με διαφάνεια για το συνολικό κόστος, χωρίς κρυφές χρεώσεις.
6. Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
Η διαδικασία απαιτεί περίπου 12-15 ημέρες, λόγω της υποχρεωτικής αναμονής 10 ημερών μετά το ιδιωτικό συμφωνητικό. Η λύση επέρχεται με την υπογραφή της πράξης, αλλά απαιτείται καταχώρηση στο Ληξιαρχείο.
Ναι, σύμφωνα με το Άρθρο 1441 ΑΚ είναι υποχρεωτική η παράσταση δύο δικηγόρων στο συναινετικό διαζύγιο ενώπιον συμβολαιογράφου - ένας δικηγόρος για κάθε σύζυγο. Αυτή η απαίτηση διασφαλίζει ότι δεν υπάρχει σύγκρουση συμφερόντων και ότι κάθε μέρος προστατεύεται πλήρως.
Κάθε σύζυγος επιλέγει τον δικό του δικηγόρο, ο οποίος παρίσταται κατά την υπογραφή της συμβολαιογραφικής πράξης. Χωρίς την παρουσία και των δύο δικηγόρων, η πράξη είναι άκυρη.
Ταυτίζονται στο τεκμήριο πατρότητας και τη δημιουργία συγγένειας. Διαφέρουν στα κληρονομικά (στο Σύμφωνο υπάρχει δυνατότητα παραίτησης από τη νόμιμη μοίρα) και στη λύση, που στο Σύμφωνο είναι ταχύτερη και εξωδικαστική.
Το σύμφωνο λύεται:
- Συναινετικά: Με κοινή συμβολαιογραφική πράξη.
- Μονομερώς: Με συμβολαιογραφική δήλωση αφού περάσουν 3 μήνες από την επίδοση πρόσκλησης στον άλλον.
- Αυτοδίκαια: Με την τέλεση γάμου (είτε μεταξύ των συντρόφων είτε με τρίτο πρόσωπο).
Όχι με εκούσιο τρόπο. Σύμφωνα με τον Αστικό Κώδικα, η εκούσια αναγνώριση απαιτεί τη συναίνεση της μητέρας.
Τι γίνεται αν η μητέρα αρνείται; Σε περίπτωση που η μητέρα αρνείται να συναινέσει, ο βιολογικός πατέρας μπορεί να προσφύγει στο δικαστήριο με αγωγή δικαστικής αναγνώρισης πατρότητας (Άρθρα 1479 επ. ΑΚ), όπου η πατρότητα αποδεικνύεται με επιστημονικά μέσα (εξέταση DNA). Σημειώνεται ότι αν η μητέρα είναι έγγαμη με άλλον άνδρα, πρέπει πρώτα να ανατραπεί δικαστικά το τεκμήριο πατρότητας του συζύγου.
Ναι (Άρθρο 1475 ΑΚ). Ωστόσο, αν η μητέρα είναι έγγαμη με άλλον άνδρα, η αναγνώριση δεν μπορεί να γίνει πριν προσβληθεί δικαστικά η πατρότητα του συζύγου, καθώς το παιδί τεκμαίρεται ότι είναι δικό του.
Απαιτείται δικαστική άδεια, ιατρική βεβαίωση αδυναμίας κύησης, όριο ηλικίας επιδιωκόμενης μητέρας (54 έτη) και υποχρεωτική έγγραφη σύμβαση (χωρίς αντάλλαγμα) μεταξύ όλων των εμπλεκομένων μερών.
Απαγορεύεται κάθε αμοιβή ή αντάλλαγμα. Αποζημιώσεις στην παρένθετη μητρότητα (Ν. 4958/2022) καλύπτουν ιατρικά έξοδα, διατροφή, φροντίδα και απώλεια εισοδήματος της κυοφόρου. Οι δαπάνες πρέπει να ορίζονται στη συμβολαιογραφική σύμβαση, να αποδεικνύονται με παραστατικά και να τηρούν τα όρια της Εθνικής Αρχής Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής.
Ρυθμίστε τις Οικογενειακές σας Υποθέσεις με Ασφάλεια
Από το συναινετικό διαζύγιο έως την παρένθετη μητρότητα, η εμπειρία μας διασφαλίζει γρήγορες διαδικασίες και νομική ακρίβεια. Επικοινωνήστε σήμερα για επαγγελματική καθοδήγηση.
Χριστίνα Πάχου
Συμβολαιογράφος Αθηνών
Το γραφείο μας εξειδικεύεται στις οικογενειακές πράξεις, προσφέροντας εξατομικευμένη εξυπηρέτηση και διακριτικότητα σε κάθε πελάτη. Διασφαλίζουμε ότι κάθε πράξη ολοκληρώνεται με απόλυτη νομική ασφάλεια και στο συντομότερο δυνατό χρονικό διάστημα.
- ★ ΝΟΜΙΚΗ
- ★ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟΓΡΑΦΟΣ ΑΘΗΝΩΝ
Ηλίας Πουλάκος
Δικηγόρος LL.M.
Ο Ηλίας Πουλάκος είναι Δικηγόρος και Νομικός Σύμβουλος με μεταπτυχιακό στο Ενωσιακό Δίκαιο. Αναλαμβάνει τη σύνταξη συμφωνητικών και την εκπροσώπηση στην εξωδικαστική επίλυση διαφορών με εχεμύθεια και επαγγελματισμό.
- ★ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ
- ★ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΟ
Τα πνευματικά δικαιώματα ανήκουν αποκλειστικά στο pachounotary.gr. Απαγορεύεται η αναδημοσίευση χωρίς άδεια.
Πώς Μπορούμε να Βοηθήσουμε;
How Can We Help You?
Τηλεφωνική Επικοινωνία
Καλέστε μας τώρα για άμεση εξυπηρέτηση
+30 210 300 3929Δευτέρα - Παρασκευή, 9:00 - 17:00





